شیراز، شهری که روزگاری به خیابانهای عریض و آسفالتشدهاش میبالید، این روزها شاهد موجی از تخریب معابر و جایگزینی آسفالت با سنگفرش است؛ طرحی که از گذر حافظیه آغاز شد و اکنون به خیابانهای مختلف رسیده؛ درحالی که مدیریت شهری از زیباسازی و توسعه گردشگری میگوید، شهروندان از هزینههای سنگین، خسارت به خودروها و چرایی تخریب آسفالتهای قابل استفاده گلایه دارند.
صدای چکشهای کارگران و ماشینآلات عمرانی این روزها در بسیاری از معابر شیراز شنیده میشود؛ معابری که برخی از آنها تا همین چندی پیش دارای آسفالتی قابل قبول بودند اما اکنون زیر تیغ تخریب رفتهاند تا جای خود را به سنگفرش بدهند.
شروعی همراه با حاشیه از گذر حافظیه
آنچه در ابتدا با اجرای سنگفرش در گذر حافظیه و محدوده پیرامونی این بنای تاریخی آغاز شد و در همان ایام (اوایل دهه ۹۰) هم با حاشیههای بسیاری مواجه شد و در پی چند مرحله از اجرا و اصلاح و بهسازی گلایه بسیاری شهروندان را در پی داشت ، اکنون اما این کار به روندی فراگیر در سطح کلانشهر شیراز تبدیل شده است؛ روندی که خیابانها و گذرهای متعددی را در بر گرفته و این روزها نیز خیابان حسینی در مقابل حرم حضرت سیدعلاءالدین حسین(ع) از جمله معابری است که عملیات تخریب آسفالت و اجرای سنگفرش در آن جریان دارد.
گلایه مندی اهالی و سوال مهم آنها
برخی اهالی و کسبه مناطق در حال اجرای سنگفرش در شیراز ضمن گلایه از روند کند اجرای طرح سنگفرش اغلب این سوال را مطرح کردند که علت تخریب آسفالت این مناطق و تغییر آن به سنگفرش چیست؟ و آیا پروژه مهمتر و اولویت دار تر شهری در سطح کلانشهر شیراز جز اصلاح آسفالت معابر به سنگفرش وجود ندارد که هزینه های چند صد میلیاردی برای این کار صرف می شود در حالی که آسفالت گزینه بهتری بوده است؟
اگرچه سنگفرش در بسیاری از شهرهای تاریخی جهان، به ویژه در محدوده بناهای ارزشمند و مراکز گردشگری، سابقهای طولانی دارد، اما منتقدان این طرح در شیراز معتقدند مقایسه این شهر با کشورهای فاقد منابع انرژی و نفتی چندان منطقی نیست، آنهم در صورتی که معبری آسفالت شده تخریب و مجددا سنگفرش شود.
سنگفرش برای گذر پیاده ، نه سواره
به گفته شماری از شهروندان، در بسیاری از کشورهای اروپایی و تاریخی، سنگفرش عمدتا در میدانها، گذرهای پیاده و محدودههای محدود گردشگری اجرا شده، در حالی که در شیراز بسیاری خیابانهای دارای تردد خودرو نیز مشمول این طرح شدهاند.
یکی از شهروندان ساکن مرکز شهر در گفتوگو با خبرنگار ایرنا میگوید: سوال ما این است که چرا باید آسفالتی که برای اجرای آن هزینه شده و هنوز قابل استفاده است تخریب میشود و دوباره هزینههای چند برابری برای سنگفرش صرف خواهد شد؟
شهروند دیگری نیز معتقد است عبور مداوم خودروها از روی سنگفرشها در بلندمدت موجب افزایش استهلاک جلوبندی، کمکفنرها و لاستیک خودروها میشود؛ موضوعی که به گفته او در شرایط دشوار اقتصادی، بار مالی مضاعفی را بر خانوادهها تحمیل میکند.
بررسیهای میدانی نشان میدهد یکی از پرسشهای اصلی مردم، اولویتبندی هزینههای شهری است.
بسیاری از شهروندان میپرسند در شرایطی که برخی مناطق شیراز همچنان با مشکلاتی نظیر ترافیک شدید، ناوگان فرسوده حمل و نقل عمومی، اصلاح معابر، کمبود پل هوایی عابر پیاده، فرسودگی شبکه جمعآوری آبهای سطحی، کمبود فضای سبز محلهای و نواقص زیرساختی بسیاری مواجه است، اجرای گسترده سنگفرش تا چه اندازه در اولویت قرار دارد؟
کارشناسان شهرسازی اما نگاه متفاوتی به این موضوع دارند.
سنگفرش؛ میان هویت تاریخی و کارکرد شهری
علی عابدینی ، استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه شهرسازی و عمران میگوید: سنگفرش در بافتهای تاریخی جهان عمدتا با هدف حفظ هویت تاریخی، ارتقای کیفیت بصری فضاهای شهری و افزایش جذابیت گردشگری اجرا میشود و در محدودههایی که اولویت با حرکت پیاده است، نتایج مثبتی نیز به همراه دارد.
وی میافزاید: اصل استفاده از سنگفرش در مجاورت آثار تاریخی و گذرهای فرهنگی اقدامی پذیرفته شده در ادبیات شهرسازی است اما موفقیت این طرح به انتخاب درست مکان اجرا بستگی دارد.
عابدینی معتقد است اجرای سنگفرش در معابر دارای تردد خودرو باید با مطالعات دقیق فنی، اقتصادی و اجتماعی همراه باشد.
این استاد دانشگاه ادامه میدهد: هر پروژه شهری باید دارای پیوست اقتصادی و اجتماعی باشد، اگر هزینه اجرای سنگفرش چندین برابر آسفالت باشد، مدیریت شهری باید برای افکار عمومی توضیح دهد که منافع بلندمدت این طرح چیست و چگونه هزینههای آن توجیه میشود.
پاسخگویی مدیران و جلب مشارکت مردم پیش از اجرا پروژه های شهری
وی همچنین بر ضرورت جلب مشارکت شهروندان پیش از اجرای طرحهای بزرگ شهری تاکید میکند و میگوید: مردم زمانی از یک طرح حمایت میکنند که احساس کنند در فرآیند تصمیمگیری دیده شدهاند و پاسخ روشنی برای پرسشهایشان دریافت میکنند.
عابدینی با اشاره به تجربه شهرهای تاریخی جهان اظهار کرد: در بسیاری از شهرهای موفق، سنگفرش بخشی از یک طرح جامع بازآفرینی شهری است و تنها به تغییر جنس کف معبر محدود نمیشود؛ بلکه همزمان ارتقای مبلمان شهری، تقویت گردشگری، ساماندهی ترافیک و افزایش کیفیت زندگی شهروندان نیز دنبال میشود.
پرسشی هایی که همچنان باقی ماند!
در حالی که روند توسعه سنگفرش در شیراز با سرعت ادامه دارد، پرسش شهروندان همچنان پابرجاست؛ آیا منافع حاصل از این طرحها با هزینههای صرفشده تناسب دارد و آیا تخریب آسفالت معابر برای جایگزینی آن با سنگفرش، بهترین گزینه برای مدیریت منابع شهری است؟
پاسخ به این پرسش، بیش از هر چیز نیازمند شفافسازی، ارائه گزارشهای کارشناسی و گفتوگوی مستقیم مدیریت شهری با افکار عمومی است؛ افکار عمومی که این روزها هنگام عبور از خیابانهای در حال سنگفرش شیراز، بیش از زیبایی سنگها، به هزینههای نهفته زیر آنها میاندیشد.
بر این اساس خبرنگار ایرنا برای پاسخگویی مدیران شهری به این پرسش با معاون عمرانی شهرداری شیراز تماس برقرار کرد تا پاسخ سوالات مردم و رسانه ها و همچنین دلیل توسعه سنگفرش در خیابان های محل تردد خودرو در شیراز را جویا شود اما تا لحظه انتشار این خبر پاسخی از سوی وی دریافت نشد.
این آمادگی وجود دارد که پاسخ به سوالات شهروندان شیرازی در این خصوص از مدیران شهری منعکس شود.
اجرای سنگفرش معابر شیراز با هماهنگی میراث فرهنگی/ ظرفیتسنجی گذرهای گردشگری در دستور کار
رئیس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای اسلامی شهر شیراز در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، از برنامهریزی شهرداری برای ساماندهی و سنگفرش معابر سطح شهر خبر داد و گفت: موضوع سنگفرش معابر در قالب خدمات شهرداری انجام میشود.
مصطفی کیانی رحیمی با اشاره به اینکه در گذرهای شریانی با مشکلاتی مواجه هستند، افزود: در خصوص سنگفرش معابر از شهرداری خواستهایم مطالعات ظرفیتسنجی را انجام دهد و با هماهنگی اداره میراث فرهنگی، برای گذرهای فرهنگی و گردشگری اقدامات لازم صورت گیرد.
کیانی رحیمی با بیان اینکه این اقدامات عموما در محدودههایی با کارکرد گردشگری انجام میشود، تصریح کرد: برای این مناطق مجوزهای لازم صادر شده و قرار است کار اجرایی انجام شود.
رئیس کمیسیون شهرسازی شورای اسلامی شهر شیراز با اشاره به اجرای سنگفرش در خیابان حسینی (روبروی حرم سیدعلاءالدین حسین) گفت: این پروژه در حال اجراست و الزاماتی نیز برای هماهنگی با میراث فرهنگی وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: در قالب بازآفرینی کف، گذرهای فرهنگی و گردشگری و همچنین گذرهای میانبافتی مانند سنگ سیاه، دیوارهها و جدارهها بر اساس ابلاغ وزارت کشور، اجرای عملیات بر عهده شهرداری و نورپردازی بر عهده میراث فرهنگی است.
کیانی رحیمی با اشاره به هماهنگی با جامعه محلی و دستگاههای دولتی، تاکید کرد: خیابان حسینی به دلیل همجواری با زندیه و تعریف به عنوان گذر فرهنگی و گردشگری، طبق نظر میراث فرهنگی و با اجرای شهرداری در حال انجام است.
انتهای پیام/
