کمیته ملی موزهها (ایکوم ایران) نسبت به وضعیت بحرانی بازار تاریخی رشت پس از آتشسوزی دیماه ۱۴۰۴ و غفلتهای مدیریت آن ابراز نگرانی کرد.
رخدادشهر: کمیته ملی موزهها(ایکوم ایران) در بیانیهای نسبتبه آنچه در انتظار بازار رشت پس از آتشسوزی دیماه۱۴۰۴ و متاثر از تصمیمهای عجولانه و اقدام شتابزده است، ابراز نگرانی کرد. نظر ایکوم بر آن است که حریق اخیر بیش از آنکه علت بحران باشد، معلول زنجیرهای از غفلتها و مداخلات نادرست است.
ایسنا نوشت، در بیانیه ایکوم ایران(کمیته ملی موزهها) آمده است: «بازار تاریخی رشت بهعنوان یکی از مهمترین ساختارهای اقتصادی- اجتماعی شمال ایران نه صرفا مجموعهای از بناها بلکه نظامی زنده، پویا و چندلایه از فضا، فعالیت، خاطره و مناسبات فرهنگی است. این بازار در طول تاریخ بر پایه شبکهای از راستهها، کاروانسراها، تیمچهها و سراها، با منطقی روشن در دانهبندی، ارتفاع، سلسلهمراتب فضایی و تفکیک عملکردها شکل گرفته و نقش محوری در شکلگیری هویت شهری رشت ایفا کرده است.
آتشسوزی ۱۸دی ماه جاری(۱۴۰۴) که منجربه آسیب جدی به بخشهایی از بازار و سه کاروانسرای تاریخی ثبتشده در فهرست آثار ملی شد، اگرچه رویدادی تکاندهنده و دردناک است اما نباید صرفا بهعنوان یک حادثه ناگهانی تلقی شود.
آنچه امروز بهعنوان وضعیت بحرانی بازار تاریخی رشت مشاهده میشود، حاصل انباشت سالها بیتوجهی، ضعف سیاستگذاری، فقدان مدیریت ریسک و نادیدهگرفتن اصول بدیهی حفاظت از میراث زنده شهری است؛ وضعیتی که در ادبیات تخصصی حفاظت از آن با عنوان «آسیبپذیری انباشته» یاد میشود.
در این چارچوب حریق اخیر بیش از آنکه علت بحران باشد، معلول زنجیرهای از غفلتها و مداخلات نادرست است؛ غفلتهایی که اگر پیشتر جدی گرفته میشدند، دامنه و شدت خسارتها بهمراتب کمتر میبود.
مطابق اسناد معتبر بینالمللی، بناهای تاریخی از جمله بازارهای تاریخی بهدلیل تراکم فعالیت، محدودیتهای فضایی، مصالح سنتی و حضور دائمی بهرهبرداران نیازمند سیستمهای اختصاصی و متناسب اعلام و اطفای حریق، برنامههای مدیریت بحران و سناریوهای واکنش اضطراری هستند.
با این حال در بازار تاریخی رشت سیستمهای یکپارچه و متناسب اعلام و اطفای حریق با منطق بازار تاریخی پیشبینی نشده بود.
همچنین برنامهای مدون و بهروزشده مدیریت بحران وجود نداشت و بهطرزی نگرانکننده بخش قابلتوجهی از بازار و کاروانسراهای تاریخی فاقد سیستمهای حمایتی پوشش از جمله پوششهای بیمهای متناسب با ارزش فرهنگی و اقتصادی بودهاند؛ امری که برخلاف توصیههای صریح یونسکو در حفاظت از میراث زنده شهری است.
مشاهدات میدانی پس از حریق نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از تخریبها نه در عناصر تاریخی اصیل بلکه در ساخت وسازهای غیررسمی، غیرفنی و فاقد نظارت تخصصی رخ داده است؛ مداخلاتی که طی سالهای گذشته با افزایش ارتفاع، تغییر دانهبندیها و الحاقات نامتجانس، هم ایمنی بازار را تضعیف کرده و هم اصالت آن را هدف قرار داده بودند.
حریق اخیر آشکار کرد که بسیاری از این ساختوسازهای متاخر فاقد حداقلهای ایمنی سازهای بودهاند، مسیرهای دسترسی و فرار اضطراری را مسدود کردهاند و استفاده از مصالح نامناسب در گسترش آتش نقش تسریعکننده داشتهاند. این وضعیت مصداق روشن خطرات ثانویه ناشی از مداخلات نامتجانس است که در زمان بحران خسارت را چندبرابر میکند.
افزونبر ملاحظات علمی و حفاظتی، یادآوری این نکته ضروری است که مطابق قوانین و مقررات جاری کشور، از جمله تصریح قانون تعزیرات در زمینه حفاظت از آثار ثبتشده در فهرست آثار ملی و حرایم مصوب آنها (اعم از حرایمعمومی و اختصاصی)، هرگونه مداخله، ساختوساز و تغییر کاربری در این محدودهها منوط به رعایت ضوابط قانونی و نظارت مراجع ذیصلاح است همچنین براساس دستورالعملهای حفاظت از آثار واجد ارزش، از جمله راستههای تاریخی بازار رشت، تبعیت از قوانین کشور در حفاظت از اصالت، یکپارچگی و حرایم این آثار حتی در شرایط پس از بحران، الزامی و غیرقابل اغماض است.
انتهای پیام/
