رخدادشهر: هادی کیادلیری با اشاره به آغاز فصل گرم سال و افزایش خطر وقوع آتشسوزی در عرصههای طبیعی کشور افزود: آتشسوزی همواره بخشی از چرخه طبیعی برخی زیست بوم های جهان بوده است، اما آنچه امروز در جنگلها و مراتع ایران مشاهده میکنیم، دیگر یک آشفتگی طبیعی نیست.
صدا و سیما نوشت، وی افزود: الگوی زمانی و مکانی آتشسوزیها تغییر کرده، شدت و گستره آن نسبت به گذشته افزایش یافته و طبیعت دیگر مانند گذشته توان بازسازی خود را ندارد؛ بنابراین آتشسوزیهای امروز نیازمند مدیریت علمی، پیشبینی دقیق و مداخله تخصصی هستند.
پیشگیری از آتشسوزی با آموزش مردم آغاز میشود
معاون سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه مهمترین راهکار مقابله با حریق، پیشگیری است، گفت: هر برنامه مدیریتی بر پایه پیشآگاهی، پیشبینی و پیشگیری شکل میگیرد، اما زمانی که عامل اصلی وقوع آتشسوزی رفتار انسان باشد، پیشبینی نیز دشوارتر میشود.
کیادلیری تصریح کرد: برآوردها نشان میدهد حدود ۹۰ درصد آتشسوزیهای جنگلها و مراتع کشور منشأ انسانی دارد. بخشی از این حوادث بر اثر بیاحتیاطی گردشگران، کشاورزان و بهرهبرداران رخ میدهد و بخشی نیز عمدی است که برای کنترل آن باید ریشههای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این رفتارها شناسایی شود.
وی تأکید کرد: همه آتشسوزیهای عمدی ناشی از سودجویی نیست؛ گاهی عوامل اقتصادی و معیشتی در بروز این حوادث نقش دارند و همین موضوع نشان میدهد که مدیریت حریق فقط وظیفه سازمانهای متولی منابع طبیعی و محیط زیست نیست، بلکه نیازمند همکاری دستگاههای مختلف و حتی متخصصان علوم اجتماعی است.
تغییر اقلیم، آتش را گستردهتر کرده است
این استاد دانشگاه با اشاره به نقش تغییرات اقلیمی در تشدید آتشسوزیها گفت: افزایش دمای هوا، کاهش بارندگی و برهم خوردن الگوی بارشها موجب شده پوشش گیاهی کشور مستعدتر از گذشته شود.
وی افزود: حتی بارندگیهای مقطعی نیز میتواند باعث رشد انبوه پوشش علفی شود و با خشک شدن این پوشش در فصل گرما، سوخت بیشتری برای گسترش آتش فراهم کند.
کیادلیری ادامه داد: ممکن است تعداد آتشسوزیها نسبت به گذشته کاهش یابد، اما وسعت و شدت آنها افزایش پیدا کند و همین موضوع، شرایط مدیریت بحران را پیچیدهتر کرده است.
سالانه ۱۸ هزار هکتار از عرصههای طبیعی کشور میسوزد
معاون سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به آمار آتشسوزیهای سالهای اخیر گفت: در ده سال گذشته به طور متوسط سالانه حدود ۱۸ هزار هکتار از جنگلها و مراتع کشور دچار حریق شدهاند و در برخی سالها این رقم به بیش از ۴۰ تا ۵۰ هزار هکتار نیز رسیده است.
وی در عین حال تأکید کرد: خسارت آتشسوزی تنها به سطح سوخته محدود نمیشود، زیرا بسیاری از آسیبهای وارد شده به تنوع زیستی، خاک، حیات وحش و فرآیندهای اکولوژیکی با چشم دیده نمیشوند و حتی سالها بعد آثار خود را نشان میدهند.
جنگل را نمیتوان کاشت
کیادلیری با رد این تصور که درختکاری میتواند خسارت جنگلهای سوخته را جبران کند، گفت: جنگل یک اکوسیستم پیچیده است، نه مجموعهای از درختان.
وی افزود: اگر یک درخت ۳۰۰ ساله از بین برود، دستکم ۳۰۰ سال زمان لازم است تا درختی با همان ویژگی جایگزین شود؛ تازه اگر سایر اجزای اکوسیستم نیز فرصت بازسازی پیدا کنند.
او ادامه داد: آتشسوزی فقط درختان را از بین نمیبرد، بلکه چرخههای طبیعی، تنوع زیستی، زیستگاه جانوران و حتی روند تکامل اکوسیستم را نیز مختل میکند و در بسیاری از موارد، جنگل را به مراحل ابتدایی جانشینی اکولوژیک بازمیگرداند.
ساماندهی نیروهای داوطلب برای نخستین بار
معاون سازمان حفاظت محیط زیست از تدوین دستورالعمل ساماندهی نیروهای مردمی خبر داد و گفت: این دستورالعمل به همه استانها ابلاغ شده است تا افراد داوطلب، تشکلهای مردمنهاد و جوامع محلی پس از آموزشهای تخصصی، در قالب یک شبکه منسجم در عملیات اطفای حریق مشارکت کنند.
وی افزود: تجربه نشان داده حضور نیروهای مردمی بدون آموزش، گاهی خود به یک بحران تبدیل میشود؛ بنابراین استفاده از ظرفیت مردم باید هدفمند، سازمانیافته و همراه با آموزش و تجهیزات مناسب باشد.
مدیریت حریق نباید جزیرهای باشد
کیادلیری با تأکید بر ضرورت ایجاد فرماندهی واحد در مدیریت بحران گفت: مقابله با آتشسوزی جنگلها یک مسئولیت ملی است و همه دستگاهها بر اساس قانون موظف به همکاری هستند.
وی افزود: اگرچه هر دستگاه مسئولیت مشخصی دارد، اما در زمان بحران باید یک فرماندهی تخصصی عملیات را هدایت کند و سایر دستگاهها نیز در قالب یک ساختار هماهنگ نقش پشتیبانی و اجرایی خود را ایفا کنند.
جوامع محلی، نخستین مدافعان جنگل
این استاد دانشگاه نقش جوامع محلی را در پیشگیری و مهار کردن آتشسوزیها بسیار مهم دانست و گفت: ساکنان مناطق جنگلی به دلیل شناخت دقیق از منطقه، مسیرهای دسترسی و شرایط محلی، میتوانند نخستین حلقه واکنش به حریق باشند.
وی افزود: آموزش جوامع محلی، ایجاد سامانههای اطلاعرسانی و سازماندهی نیروهای بومی، از مهمترین برنامههای سازمان حفاظت محیط زیست برای کاهش خسارتهای ناشی از آتشسوزی است.
محیط زیست باید از نگاه کوتاهمدت خارج شود
کیادلیری در پایان با تأکید بر اینکه حفاظت از طبیعت یک سرمایهگذاری برای آینده کشور است، گفت: ارزش واقعی جنگلها و منابع طبیعی بسیار بیشتر از هزینه تجهیز ناوگان اطفای حریق است.
وی افزود: اگر محیط زیست در اولویت تصمیمگیریهای کشور قرار نگیرد، در آینده با بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و امنیت غذایی گستردهتری روبهرو خواهیم شد.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از طراحی سامانه هوشمند پایش روند ناپایداری محیط زیست استانهای کشور بر پایه ۵۸ شاخص بینالمللی خبر داد و گفت: این سامانه میتواند مبنای برنامهریزی استانها برای تحقق توسعه پایدار قرار گیرد.
وی تأکید کرد: نگاه کوتاهمدت به محیط زیست باید جای خود را به حکمرانی بلندمدت و مبتنی بر علم بدهد؛ چرا که حفاظت از طبیعت، سرمایهگذاری برای آینده ایران است.
انتهای پیام/